पद्मनाभस्वामी मन्दिर — केरल के तिरुवनन्तपुरम में। विश्व का सर्वाधिक-धनवान मन्दिर। विष्णु अनन्त-शयन-मुद्रा में 18 फुट की प्रतिमा।
2011 में 6 भूमिगत-तिजोरियाँ खुलीं — 1.2 लाख-करोड़ रुपये का खजाना मिला। तिजोरी-B (कोबरा-गार्ड) आज भी बन्द।
✦ अद्वितीय-विशेषताएँ
विश्व का सर्वाधिक-धनवान मन्दिर।
18 फुट विष्णु-प्रतिमा 3-द्वारों से दर्शन।
धोती (पुरुष) अनिवार्य। शर्ट-वर्जित।
स्त्री-साड़ी।
अहिन्दू-प्रवेश-वर्जित।
108 दिव्य-देशम् में एक।
त्रावणकोर-राजवंश-संरक्षित।
✦ दर्शन-समय
सुबह: 3:30-4:45, 6:30-7:00, 8:30-10:00, 10:30-11:10, 11:45-12:00।
सायं: 5:00-6:15, 6:45-7:20।
कुल 7 दर्शन-स्लॉट।
मुख्य-त्योहार: ओणम।
पैड्म-तीर्थ कुलम (मन्दिर-तालाब)।
✦ 2011 खजाना-कथा
सुप्रीम-कोर्ट-आदेश से 6 तिजोरियाँ खुलीं।
मिला: स्वर्ण-मूर्तियाँ, हीरे, पन्ना, मणियाँ।
1.2 लाख-करोड़ अनुमानित।
पीली-तिजोरी-B बन्द (कोबरा-गार्ड-कथा)।
केन्द्र-राज्य-राजवंश-विवाद।
✦ पहुँच
तिरुवनन्तपुरम-रेलवे: 1 किमी।
हवाई: तिरुवनन्तपुरम (5 किमी)।
केरल-तट के अन्य-मन्दिर।
गुरुवायुर 350 किमी।
📚स्रोत एवं सन्दर्भ-ग्रन्थ
इस लेख की सामग्री निम्नलिखित शास्त्रीय एवं आधुनिक प्रामाणिक स्रोतों से सत्यापित है। पाठक मूल-स्रोतों से स्वतन्त्र-सत्यापन कर सकते हैं।
- ▪सूर्य सिद्धान्त — शास्त्रीय संस्कृत खगोलशास्त्र ग्रन्थ (~5वीं सदी ईसवी)
- ▪बृहत् पाराशर होरा शास्त्र — महर्षि पराशर रचित वैदिक ज्योतिष का मूल-ग्रन्थ
- ▪मुहूर्त चिन्तामणि — राम दैवज्ञ रचित (16वीं सदी), मुहूर्त-शास्त्र का मानक-ग्रन्थ
- ▪Astronomical Algorithms — Jean Meeus (Willmann-Bell, 1998); इस साइट के सभी खगोलीय गणनाओं का आधार
- ▪लाहिरी अयनांश — भारतीय कैलेण्डर सुधार समिति (1955) द्वारा अंगीकृत मानक सायन-निरयण रूपान्तरण
✦ अक्सर पूछे जाने वाले प्रश्न
तिजोरी-B क्यों बन्द?▼
पुरानी-नागराज-कथा। अप्सरा-शाप। SC ने अध्ययन-दल बनाया। अभी-तक न खोलने का निर्णय।
धोती कहाँ मिले?▼
मन्दिर-बाहर किराये पर। ₹50-100। अपनी-धोती ले जा सकते।
🔗सम्बन्धित विषय
सूचना: यह सामग्री शैक्षिक एवं सांस्कृतिक सन्दर्भ हेतु प्रकाशित है। व्यक्तिगत धार्मिक/ज्योतिषीय निर्णयों के लिए कृपया योग्य पंडित अथवा ज्योतिषी से परामर्श लें।