सरस्वती-वन्दना — विद्या-ज्ञान-कला की देवी की स्तुति। छात्रों, कलाकारों, संगीतकारों, लेखकों के लिए दैनिक-अनिवार्य।
प्रसिद्ध-वन्दना: "या कुन्देन्दु तुषारहार धवला" — पं. नरेन्द्र शर्मा रचित। स्कूलों में सर्व-गायन।
✦ मुख्य-वन्दना
या कुन्देन्दु तुषार-हार-धवला, या शुभ्र-वस्त्रावृता।
या वीणा-वर-दण्ड-मण्डित-करा, या श्वेत-पद्मासना॥
या ब्रह्माच्युत-शंकर-प्रभृतिभिर्देवैः सदा वन्दिता।
सा माम् पातु सरस्वती भगवती निःशेष-जाड्यापहा॥
✦ अन्य-मन्त्र
बीज-मन्त्र: "ॐ ऐं नमः"।
गायत्री-मन्त्र: "ॐ वाग्देव्यै च विद्महे, ब्रह्म-पत्न्यै च धीमहि, तन्नो वाणी प्रचोदयात्"।
मूल-मन्त्र: "ॐ श्री सरस्वत्यै नमः"।
✦ जप-विधि
प्रातः 5-7 बजे। सफेद-वस्त्र।
सरस्वती-प्रतिमा/चित्र पूर्व-मुख।
सफेद-पुष्प (कमल/जूही)।
दीप, धूप, सफेद-चन्दन।
किताब/वीणा/संगीत-यन्त्र भी पूजें।
पीला-नैवेद्य (बूँदी, मीठा)।
परीक्षा-पूर्व 11/21/108 बार।
✦ सर्वोत्तम-दिन
वसन्त-पंचमी (माघ शुक्ल पंचमी) — सर्व-शक्तिशाली।
नवरात्रि के अष्टमी-नवमी।
गुरु-पूर्णिमा।
परीक्षा से पहले प्रत्येक-दिन।
छोटे-बच्चे का अक्षर-आरम्भ (विद्या-आरम्भ-संस्कार)।
📚स्रोत एवं सन्दर्भ-ग्रन्थ
इस लेख की सामग्री निम्नलिखित शास्त्रीय एवं आधुनिक प्रामाणिक स्रोतों से सत्यापित है। पाठक मूल-स्रोतों से स्वतन्त्र-सत्यापन कर सकते हैं।
- ▪सूर्य सिद्धान्त — शास्त्रीय संस्कृत खगोलशास्त्र ग्रन्थ (~5वीं सदी ईसवी)
- ▪बृहत् पाराशर होरा शास्त्र — महर्षि पराशर रचित वैदिक ज्योतिष का मूल-ग्रन्थ
- ▪मुहूर्त चिन्तामणि — राम दैवज्ञ रचित (16वीं सदी), मुहूर्त-शास्त्र का मानक-ग्रन्थ
- ▪Astronomical Algorithms — Jean Meeus (Willmann-Bell, 1998); इस साइट के सभी खगोलीय गणनाओं का आधार
- ▪लाहिरी अयनांश — भारतीय कैलेण्डर सुधार समिति (1955) द्वारा अंगीकृत मानक सायन-निरयण रूपान्तरण
✦ अक्सर पूछे जाने वाले प्रश्न
परीक्षा से पहले कब करें?▼
14 दिन पूर्व आरम्भ। प्रातः 11 जप। परीक्षा-दिन 5 जप। पीला-वस्त्र पहनें।
सरस्वती-नदी कहाँ?▼
पौराणिक-नदी, अब लुप्त। हरियाणा-राजस्थान में सूखी-धारा। कुरुक्षेत्र-यमुनोत्री-संगम स्थल।
🔗सम्बन्धित विषय
सूचना: यह सामग्री शैक्षिक एवं सांस्कृतिक सन्दर्भ हेतु प्रकाशित है। व्यक्तिगत धार्मिक/ज्योतिषीय निर्णयों के लिए कृपया योग्य पंडित अथवा ज्योतिषी से परामर्श लें।